امروزه اهمیت منابع انسانی بر کسی پوشیده نیست و سازمان ها برای بقاء در محیط پیچیده و پر چالش به نیروی انسانی توانمند، با دانش، عملگرا و خلاق نیازمند هستند. هدف این مقاله پرداختن به بحث منابع انسانی در سازمان میباشد و در نهایت الگوی سرمایه انسانی مطلوب در دفاع دانش بنیان از دیدگاه فرماندهی معظم کل قوا بیان شده است. از این رو پرداختن به بحث الگوی مطلوب سرمایه انسانی در دفاع دانش بنیان برای بخش های دفاعی کشور در اندیشه ی فرماندهی معظم کل قوا که بخشی از وظایف خطیر ایشان فرماندهی و راهبری سازمان های نظامی است ضرورتی دو چندان می یابد. لذا این پژوهش که با هدف مذکور صورت گرفته از نظر هدف کاربردی و از نظر نحوه گرد آوری اطلاعات، کیفی و برای گردآوری اطلاعات از روش «رویش نظریه» استفاده شده است. در بررسی بعمل آمده موارد زیر به عنوان الگوی سرمایه انسانی مطلوب در دفاع دانش بنیان برای سازمان های نظامی در متن سخنرانی های فرماندهی معظم کل قوا استخراج گردید. تبیین مفاهیم مدیریت سرمایه انسانی و بیان اهمیت و ضرورت آن در سازمان های نظامی؛ توجه اساسی به ابعاد ارزشی علم و دانش در سازمان های نظامی؛ . در کل بررسی ها نشان می دهد که فرماندهی معظم کل قوا با دیدگاهی کل نگر، نظام مدار و سیستمی، الگوی مطلوب الگوی سرمایه انسانی مطلوب در دفاع دانش بنیان را برای سازمان های نظامی مطرح نموده اند بطوری که این الگوی مطلوب از قابلیت بهره برداری فراوانی برای این سازمان ها برخوردار است. لذا آنچه بیش از هر عاملی در تحقق اقتدار آفرین آرمان های نظام اسلامی در ابعاد دفاعی تأثیر دارد، میزان بهره مندی و بکارگیری رهنمودهای فرماندهی معظم کل قوا است که بایستی همواره مد نظر فرماندهان و تصمیم گیرندگان عرصه ی نظامی قرار گیرد.

از جمله ابتدایی ترین و حیاتی ترین وظایف هر دولت در غایت سیاسی و امنیتی آن حفظ تمامیت ارضی و پرداختن به مقوله دفاع می باشد، نظام جموری اسلامی ایران نیز از این امر مستثنی نبوده و در فردای پیروزی انقلاب اسلامی با توجه به قرار گرفتن هویت این نظام در مواجه دائمی با بحران که همواره منافع ملی و تمامیت ارضی آن را دچار چالش نموده است، با اتخاذ رویکردی نوین و متفاوت در نسبت با نظام شاهنشاهی این مقوله را مورد توجه قرار داده است. رویکردی که در دکترین دفاعی جمهوری اسلامی از آن تحت عنوان "دفاع همه جانبه" یاد می شود و در بعد معنا شناختی آن در برابر "تهاجم همه جانبه" تعریف و معین می گردد، مقوله دفاع را فرای مرزها برده است و آن را تنها در تنگنای تهدیدات نظامی محصور نمی کند. تهدیدات حاصل از جنگ تحمیلی، حضور نظامی قدرتهای بزرگ بالاخص آمریکا در منطقه غرب آسیا، ظهور پدیده های افراطی در این منطقه، ظهور عصر افسار گسیخته تکنولوژی و توسعه روز افزون دشمنان قسم خورده انقلاب اسلامی و بسیاری عوامل دیگر توجه مسئولان و فرماندهان نظامی این مرز و بوم را به بالا بردن ظرفیت توان دفاعی و نظامی برای ارسال پیامی بازدارنده به هرگونه تهدید، بحران و متجاوز احتمالی جلب کرد و راهبرد "بازدارندگی مؤثر"، خویش را در قلب دکترین دفاعی (همه جانبه) جمهوری اسلامی جهت ایجاد توازن قدرت در منطقه، در جان کلام بنیان گذار و معمار کبیر انقلاب شکوفا کرد و در منویات و تدابیر رهبر انقلاب تئوریزه و پویا گردانید. از آنجا که اندیشه دفاعی از عناصر راهبردی و تأثیرگذار در عزت، اقتدار و استقلال هر کشوری است امام خامنه ای(مدظله العالی) به عنوان فرمانده کل قوا و تعیین کننده سیاست های کلی نظام جمهوری اسلامی ایران نقشی برجسته در تدوین این اصول و راهبردهای دفاعی کشور دارد. از این رو کسب معرفت به اندیشه ها و راهبردهای دفاعی امام خامنه ای (مدظله العالی) در خصوص دفاع همه جانبه ما را در درک مبانی دفاعی نظام جمهوری اسلامی و در ذیل آن دفاع مبتنی بر دانش ویا بعبارتی دفاع دانش بنیان بعنوان غایت این مقاله رهنمون خواهد ساخت. در این مقاله به دنبال پاسخ به این سؤال هستیم که نوع اندیشه و راهبرد امام خامنه ای در ساحت دفاعی آن مبتنی بر چه الگویی برای ایجاد موازنه قدرت در منطقه بوده و در منظومه دفاعی ایشان دانش از چه جایگاهی برای ایجاد بازدارندگی برخوردار است؟ یافته های تحقیق نشانگر این مسأله می باشد که ایشان با نگاهی که ریشه در آموزه های بلند دینی، عقلانیت متکی به اجتهاد، درک عمیق و آگاهی وسیع و تجربه گران سنگ مدیریتی دارد با اتخاذ مفهوم دفاع همه جانبه در برابر تهاجم همه جانبه دشمنان و ارائه الگویی اسلامی از مفهوم بازدارندگی بعنوان راهبرد امنیتی ایران در برقراری موازنه قدرت منطقه ای و مقابله با راهبرد فشار دشمن، به تدوین دکترین دفاعی ایران پرداخته اند و در این مسیر، سیر صعود به قله امنیت را تنها از گذرگاه استقرار و استمرار امر دفاع بر نظام دانش میسر می دانند.

در عصر حاضر، دانش به عنوان مهم ترین مزیت رقابتی سازمان ها و همچنین کشورها شناخته شده است. از این رو مدیریت بر دانش و سرمایه های فکری ضرورتی اجتناب پذیر است. مقام معظم رهبری (مدظله العالی) نیز بارها در سخنان خود اظهار داشته اند که از مسیر دانش، مسیر توسعه کشور هموار می شود و به دفعات بر ضرورت تولید دانش و نهضت نر م افزاری تأکید داشته اند. پافشاری معظم له بر دفاع دانش بنیان، تدوین نقشه علمی کشور، توجه به زیرساخت های دانشی، اصلاح نظام آموزشی و توجه ویژه ایشان به نخبگان و سرمایه های فکری کشور مبین این نکته است که بدون توجه به نقش علم و دانش، تحقق آرمان های نظام و به ویژه دفاع مبتنی بر دانش و مدیریت دانش دفاعی ممکن نبوده و همه مسئولین به ویژه مسئولین دفاعی کشور باید این امر مهم را مدنظر داشته باشند. در این مقاله با استفاده از روش تحقیق تحلیل محتوا دیدگاه ها و رهنمودهای معظم له مورد تحلیل قرار گرفته است و تلاش گردیده مبانی لازم جهت تبیین نقش مدیریت دانش و تاثیر آن بر دفاع دانش بنیان از سخنان معظم له استخراج شود. حاصل این کار ارائه یک چارچوب نظری جهت تبیین نقش مدیریت دانش دفاعی بر دفاع دانش بنیان و تحقق چشم انداز دفاع دانشی نیروهای مسلح در اندیشه های حضرت امام خامنه ای می باشد.

دفاع یک امر فطری است که از جانب خداوند در موجودات به ودیعه گذاشته شده است تا بتوانند به حیات خود ادامه دهند. در این میان، جدیدترین نوع دفاع، مخصوصاً در شرایط عدم قطعیت محیط راهبردی، دفاع «دانش بنیان» است که از یک وابستگی ظریفی با مفاهیم جنگ دانش بنیان و قدرت دانش بنیان برخوردار است و از طرفی فرماندهی در نظام اسلامی محور اصلی، پایه و اساس اقتدار دفاعی می باشد لذا تبیین ویژگی های فرمانده کارآمد در حوزه ی دفاع دانش بنیان از دیدگاه فرماندهی معظم کل قوا حائز اهمیت فراوانی است. در این تحقیق داده ها از طریق، تحلیل و بررسی منابع معتبر (متن سخنرانی های فرماندهی معظم کل قوا و سیاست های ابلاغی از طرف ایشان)، طبق روش و متدلوژی گرندد تئوری جمع آوری گردید و محقق برای شکل دهی به مفاهیم از ابتدای جمع آوری ضمن تحلیل و بررسی به کد گذاری آزاد و محوری مطالب پرداخت. نتایج بیانگر آن است که فرماندهی معظم کل قوا با دیدگاهی کل نگر و سیستمی، تمامی ویژگی های فرمانده کارآمد را برای موفقیت در عرصه های دفاع دانش بنیان مورد عنایت قرار داده اند؛ چرا که در نظام مقدس جمهوری اسلامی ایران که یک نظام خدامحور است، فرماندهان برای موفقیت در عرصه های دفاعی دانش بنیان می بایست با توجه به تحولات شگرفی که امروزه با تصاعد هندسی در حوزه های مختلف علم و فن آوری و جنگ و دفاع صورت می گیرد، علاوه بر ویژگی های علمی، پژوهشی، آموزشی، دانش روز و مهارت گسترده از ویژگی های عمومی، نظامی، رهبری و مدیریتی بالایی برخوردار بوده و در نهایت بعنوان یک فرمانده ی مطلوب و ایده آل، تمامی ویژگی های مد نظر فرماندهی معظم کل قوا را به صورت مستمر در خود حفظ و تقویت نمایند.